Αρχική » Άρθρα » Γενικά

Αποκατάσταση

Κατηγορία:
Γενικά
Πρωταρχικοί παράγοντες, που πρέπει να λαμβάνονται υπ'όψη στην αποκατάσταση ατόμων με ρευματικά νοσήματα, αποτελούν ο περιορισμός της κινητικότητας και ο περιορισμός της δραστηριότητας. Η αποκατάσταση χρησιμοποιεί όλες τις μεθόδους και τα τεχνολογικά μέσα διόρθωσης των βλαβών, με έμφαση στη διατήρηση και αποκατάσταση της λειτουργίας.

Ο ρευματολόγος αποτελεί τον καθοδηγητή και συντονιστή μιας πολυσύνθετης ομάδας, που χρησιμοποιεί φαρμακευτικές , χειρουργικές, ψυχολογικές και φυσικές θεραπείες.

Για να προσφέρει πρότυπα στην ταξινόμηση της ανικανότητας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εξέδωσε την έκδοση <<International Classification of Impairements, Disabilities and Handicaps>> (ICIDH) το 1980. Η αναφορά αυτή αποτέλεσε μια προσπάθεια κατανόησης και ταξινόμησης των καταστάσεων, που ζουν τα άτομα με χρόνιες νόσους. Τη βάση της ταξινόμησης αποτέλεσε το γεγονός ότι μια κατάσταση, που επηρεάζει την υγεία ( δηλαδή νόσος ή διαταραχή), πιθανόν να προκαλέσει βλάβη, ανικανότητα ή αναπηρία και ότι αυτές οι τρεις καταστάσεις σχετίζονται μεταξύ τους. Τη βλάβη αποτελεί η απώλεια ή ανωμαλία μιας φυσιολογικής ή ψυχολογικής λειτουργίας. Ανικανότητα είναι το αποτέλεσμα της βλάβης, που περιορίζει την εκτέλεση μιας δραστηριότητας κατά τρόπο που θεωρείται φυσιολογική για ένα άτομο. Αναπηρία καλείται η συνέπεια ή το μειονέκτημα, που προέρχεται από μια βλάβη ή ανικανότητα, που επηρεάζει την ικανότητα ενός ατόμου να συμμετάχει ή να παίζει ένα κοινωνικό ρόλο, που θεωρείται φυσιολογικός γι'αυτό το άτομο.

Το 1988 ο ΠΟΥ παρουσίασε την έκδοση ICIDH-2. Πρόθεσή του ήταν να συμπεριλάβει περιβαλλοντικούς παράγοντες και να προσφέρει ένα κοινωνικό πρότυπο κατεύθυνσης. Η βλάβη παραμένει όπως ήταν, αλλά η ανικανότητα (disability) αντικαταστάθηκε από την δραστηριότητα (activity) και η αναπηρία ( handicap)από τη συμμετοχικότητα( participation). Ως δραστηριότητα ορίστηκε το λειτουργικό επίπεδο του ατόμου, που μπορεί να περιορισθεί ως προς τη φύση του, τη διάρκεια και την ποιότητα. Ως συμμετοχικότητα ορίστηκε η εμπλοκή σε διάφορες διαδικασίες της ζωής σε συνάρτηση με βλάβες, δραστηριότητες, καταστάσεις υγείας και συναφείς παράγοντες. Σ'αυτήν την καινούρια ταξινόμηση ο περιορισμός της δραστηριότητας εξισούται με την ανικανότητα και ο περιορισμός της συμμετοχικότητας με την αναπηρία. Η βλάβη συμβαίνει στο επίπεδο του σώματος, η δραστηριότητα στο επίπεδο ολοκληρης της υπόστασης του ατόμου και η συμμετοχικότητα στο επίπεδο της κοινωνίας.

Παραδείγματα ανικανότητας από ρευματικά νοσήματα:

Νόσος: Ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Διαταραχή: Άλγος και σύγκαμψη γόνατος.
Περιορισμός δραστηριότητας: Αδυναμία διάνυσης μακρών αποστάσεων.
Περιορισμός συμμετοχικότητας: Αδυναμία συμμετοχής σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες ( γκόλφ, περπάτημα κ.α.).

Νόσος: Δισκοειδής Ερυθηματώδης Λύκος.
Διαταραχή: Αλωπεκία και διαταραχή χρωματισμού δέρματος.
Περιορισμός δραστηριότητας: Ουδεμία.
Περιορισμός συμμετοχικότητας: Κοινωνικές δραστηριότητες( συνείδηση της βλάβης, αποφυγή επαφής).

Νόσος: Σκληρόδερμα.
Διαταραχή: Φαινόμενο Raynaud.
Περιορισμός δραστηριότητας: Ουδεμία.
Περιορισμός συμμετοχικότητας: Αδυναμία συμμετοχής σε χειμερινά αθλήματα.

Νόσος: Πολυμυοσίτιδα.
Διαταραχή: Κεντρομελική μυοπάθεια.
Περιορισμός δραστηριότητας: Αδυναμία έγερσης από κάθισμα, αδυναμία ανόδου σκάλας.
Περιορισμός συμμετοχικότητας: Αδυναμία εισόδου σε οικήματα, δημόσια κτίρια, δυσχέρεια σε ανηφορικό δρόμο.

Νόσος: Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος.
Διαταραχή: Φωτοευαισθησία.
Περιορισμός δραστηριότητας: Ουδεμία.
Περιορισμός συμμετοχικότητας: Αδυναμία συμμετοχής σε εξωοικιακές δραστηριότητες.

Νόσος: Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα.
Διαταραχή: Οσφυαλγία και δυσκαμψία.
Περιορισμός δραστηριότητας: Περιορισμοί σε άρση βάρους και κάμψη-έκταση, στροφή αυχένα και οσφύος.
Περιορισμός συμμετοχικότητας: Αδυναμία εκτέλεσης μέσης και βαριάς επαγγελματικής απασχόλησης ή συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής.

Έλεγχος του πόνου:

Ο πόνος αποτελεί σύνηθες κυρίαρχο ενόχλημα και αιτία έλλειψης δραστηριότητας και απωλειών λειτουργικής ικανότητας σε ασθενείς με ρευματική νόσο. Ο έλεγχος της νόσου με τυπικά θεραπευτικά σχήματα, η συμπληρωματική χρήση ενδαρθρικής έγχυσης γλυκοκορτικοειδών σε επίμονη προσβολή αρθρώσεων, μπορεί να ελέγξει τη φλεγμονή και τον πόνο , να προλάβει τις συγκάψεις και να βελτιώσει το εύρος κίνησης και τη λειτουργία τους. Η χρήση τοπικά εφαρμοζόμενων φαρμάκων(π.χ. κρέμες καπσαϊκίνης και σαλικυλικού οξέος) πιθανόν να βοηθήσουν, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με φυσικοθεραπεία και εργοθεραπεία. Τα από του στόματος αναλγητικά, συμπεριλαμβανομένων των χαμηλών δόσεων μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και ναρκωτικών, προσφέρουν εφαρμοζόμενα 20-30 λεπτά πριν την εφαρμογή της φυσιοθεραπευτικής αγωγής. Μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε περιοδική βάση προκειμένου να επιτρέψουν περιόδους φυσιολογικής άσκησης ή εργασίας.

Φυσικά θεραπευτικά μέσα:

Θερμό και ψυχρό:

Υπάρχουν ενδείξεις υπέρ των ευνοϊκών τους επιδράσεων, συμπεριλαμβανομένων της μείωσης του πόνου και των μυϊκών σπασμών, της αύξησης της κυκλοφορίας και της βελτίωσης του εύρους κίνησης. Μεταβολές της θερμοκρασίας παρατηρούνται στο δέρμα, τους βαθύτερους ιστούς και σε ορισμένες περιπτώσεις στις αρθρικές κοιλότητες. Το θερμό και το ψυχρό δεν μεταβάλλουν την αρθρική φλεγμονή, αλλά βελτιώνουν τη δευτερογενή απάντηση στον πόνο και τη συμπεριφορά.

Η θεραπεία με θερμό προσφέρεται με την μορφή επιφανειακής εφαρμογής θερμών επιθεμάτων, ηλεκτρικών θερμοφόρων, υδρόλουτρων, παραφινόλουτρων ή απλών θερμοφόρων. Η χρήση νερού ή δινόλουτρων μπορεί να συνδυασθούν με ενεργητική ή παθητική κίνηση προκειμένου να βελτιωθεί το εύρος κίνησης.
Η εφαρμογή θερμού αντενδείκνυται σε περίπτωση απώλειας της φυσιολογικής αισθητικότητας και μείωση της αρτηριακής κυκλοφορίας ή της φλεβικής απαγωγής του αίματος.

Βαθύτερη στους ιστούς προσφορά θερμού μπορεί να επιτευχθεί με την χρήση θεραπευτικών υπερήχων. Δεν υπάρχουν ελεγχόμενες μελέτες , που να δείχνουν τη χρησιμότητά τους στα ρευματικά νοσήματα, εμφανίζουν όμως το μειονέκτημα ότι πρέπει να εφαρμόζονται σε ειδικό χώρο από εξειδικευμένο προσωπικό, κάτα που αυξάνει το κόστος και δυσκολεύει την καθημερινή ζωή του ασθενή.

Το ψυχρό μειώνει τον πόνο και τον μυϊκό σπασμό. Οδηγεί επίσης σε αγγειόσπασμο με αποτέλεσμα την μείωση του ιστικού μεταβολισμού, της φλεγμονής και του οιδήματος. Λόγω των επιδράσεων αυτών αποτελεί την τυπική θεραπεία για άμεση φροντίδα μετά κάποια τραυματική βλάβη του μυοσκελετικού σστήματος. Εφαρμόζεται τοπικά για χρόνο ψς 30 λεπτά, προκαλώντας μείωση της θερμοκρασίας του δέρματος και των υποδορίων ιστών. Τέτοια μέιωση της θερμοκρασίας παρατηρείται σε βαθύτερους ιστούς και εξαρτάται από τον χρόνο της εφαρμογής του ψυχρού και το βάθος που βρίσκονται οι ιστοί αυτοί.

Τυπικά, το ψυχρό εφαρμόζεται με την μορφή ψυχρών επιθεμάτων, επιθεμάτων με γέλη, επιθεμάτων που περιέχουν χημικές ουσίες ή παγομαλάξεων απ'ευθείας επάνω στην επώδυνη περιοχή. Τα επιθέματα που περιέχουν χημικές ουσίες, που παράγουν ψυχρό με ενδοδερμικές αντιδράσεις, έχουν μικρή χρησιμότητα λόγω του κόστους και του χρόνου που απαιτούν.Ψυχροί ψεκασμοί, όπως του χλωριούχου αιθυλίου, χρησιμοποιούνται στη Ρευματολογία σε συνδυασμό με την εφαρμογή μυϊκής διάτασης, ειδικά προκειμένου για επώδυνα σύνδρομα του αυχένα και της ράχης. Στο δέρμα προκαλούν μείωση της θερμοκρασίας οδηγώντας σε ανακούφιση από τον πόνο και το μυϊκό σπασμό, κάτι που επιτρέπει στη συνέχεια την εφαρμογή παθητικής διάτασης.

Ηλεκτρικός ερεθισμός:

Ο διαδερματικός ηλεκτρικός νευρικός ερεθισμός ( transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS)) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση του πόνου σε εξωτερικούς ασθενείς. Μεταφέρεται στο δέρμα ένα χαμηλού δυναμικού ηλεκτρικό ερέθισμα κατά τρόπο περιοδικό ή συνεχή μετά από ενεργοποίηση συσκευής, που μπορεί να στηριχθεί στη ζώνη του ασθενούς και λειτουργεί με μπαταρίες. Ο ασθενής μπορεί να ενεργοποιήσει και να ρυθμίσει την ένταση του ερεθισμού ανάλογα με τις ανάγκες του. Το TENS εφαρμόζεται για μη φλεγμονώδεις καταστάσεις, ιδιαίτερα χρόνια ραχιαλγία από οστεοαρθρίτιδα, πόνο στο γόνατο, χρόνιο πόνο στο ώμο ή πόνο σε άλλες μείζονες αρθρώσεις του σώματος. Συνιστάται συνήθως σε ασθενείς που είναι ανθεκτικοί στην εφαρμογή ψυχρού, θερμού, διάτασης, άσκησης και άλλων μεθόδων φυσιοθεραπείας. Άν και χρησιμοποιείται συχνά, δεν υπάρχουν ελεγχόμενες μελέτες, που να πιστοποιούν την ευνοϊκή του επίδραση.

Υδροθεραπεία:

Συνδυάζει την θεραπεία με άσκηση και την άνωση του θερμού νερού. Τα άτομα που υποβλήθηκαν σε υδροθεραπεία τακτικά σε εξωτερική βάση, είχαν μεγαλύτερο όφελος συγκριτικά με τα άτομα που θεραπεύτηκαν με το να εμβαπτίζονται σε θέση καθιστή στο νερό, με ασκήσεις εδάφους ή με θεραπεία χαλάρωσης. Η βελτίωση αυτή ήταν σωματική και συναισθηματική. Η λουτροθεραπεία δεν μπορεί να υποστηριχθεί ως αποτελεσματική θεραπεία σύμφωνα με εκτεταμένη ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με την λουτροθεραπεία.

Ανάπαυση:

Η τοπική ή συστηματική ακινητοποίηση ελαττώνει την φλεγμονή και τον πόνο και προάγει την φυσιολογική θέση της άρθρωσης. Τοπική ακινητοποίηση επιτυγχάνεται με τη χτήση ναρθήκων ή κηδεμόνων και με την κατάκλιση. Βραχείες περίοδοι ακινητοποίησης ως τμήμα ενός ολοκληρωμένου προγράμματος βοηθούν τον ασθενή να συμμετέχει σε προγράμματα άσκησης και δραστηριότητες στο χώρο εργασίας του. Η παρατεταμένη εν τούτοις ακινητοποίηση, τοπική ή συστηματική, πρέπει να αποφεύγεται λόγω του ότι συνδυάζεται με σημαντική απώλεια μυϊκής μάζας. Μετά λίγες μόλις εβδομάδες τοπικής ακινητοποίησης μπορεί να παρατηρηθεί μείωση μυϊκής μάζας κατά 21% και υπάρχει ένδειξη ότι παρατεταμένη κατάκλιση ως πρωταρχική θεραπεία δεν βοηθά και δεν πρέπει να συνιστάται ως θεραπεία ρουτίνας. Μερικές καταστάσεις συμπεριλαμβανομένου και της οξείας οσφυαλγίας , πιθανόν να επιδεινωθούν με την κατάκλιση.

Θεραπεία με ασκήσεις ή κινησιοθεραπεία:

Στην εφαρμογή της πρέπει να λαμβάνεται υπ'όψη η δραστηριότητα της υποκείμενης νόσου, ο βαθμός φλεγμονής, η αστάθεια των αρθρώσεων, η μυϊκή ατροφία και να προβλέπονται βραχυχρόνιοι και μακροχρόνιοι λειτουργικοί στόχοι. Οι ασκήσεις που θα εφαρμοσθούν μπορεί να είναι ενεργητικές ή παθητικές, υποβοηθούμενες ή αερόβιες.

Οι παθητικές ασκήσεις όπως οι ακήσεις διάτασης και αυτές με ήπιους χειρισμούς, για αύξηση του εύρους κίνησης, πρέπει να εφαρμόζονται από φυσικοθεραπευτή με στόχο τη διατήρηση της ελαστικότητας των αρθρώσεων και τον περιορισμό των συγκάψεων.
Παθητικές ασκήσεις εφαρμόζονται σε καταστάσεις, που συνδέονται με σοβαρό πόνο και αδυναμία, όπως η οξεία αρθρική φλεγμονή, η φλεγμονώδης μυοσίτιδα και οι μετεγχειρητικές περίοδοι. Η ισομετρική άσκηση στην οποία παρατηρείται ενεργητική μυϊκή σύσπαση χωρίς βράχυνση του μήκους του μυός ή κίνηση της άρθρωσης, βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής ισχύος και συνιστάται ως αρχική θεραπεία σε άτομα, που δεν ανέχονται ασκήσεις κινητοποίησης σε πλήρες εύρος κίνησης λόγω πόνου, όπως άτομα που πρόσφατα υποβλήθηκαν σε αρθροπλαστική.

Τα περισσότερα άτομα με ρευματική νόσο ωφελούνται από προγράμματα ασκήσεων αντίστασης και αερόβιων ασκήσεων. Οι ασκήσεις αντίστασης πρέπει να προσαρμόζονται στην κατάσταση του ασθενή, την περιοχή του σώματος που εμφανίζει μυϊκή αδυναμία και την υποκείμενη διαταραχή, με σκοπό την αύξηση της μυϊκής ισχύος και της αντοχής.

Ασκήσεις βάδισης και αντίστασης συνιστώνται για μια ώρα τρεις φορές την εβδομάδα και συνδυάζονται με λιγότερο πόνο, μικρότερη ανικανότητα και μεγαλύτερη ισχύ κάμψης σε άτομα με ΟΑ του γόνατος.
Παρόμοιες επιδράσεις εμφανίζουν ασθενείς με ΟΑ ισχίου. Στα αποτελέσματά της συμπεριλαμβάνονται ήπια ως μέτρια βελτίωση του πόνου, βελτίωση της λειτουργικότητας και όφελος ως πρός την γνώμη των ασθενών.

Η θεραπεία με ασκήσεις σε άτομα με ΡΑ βελτιώνει την αερόβια ικανότητα και την μυϊκή ισχύ χωρίς επιδείνωση του πόνου ή της δραστηριότητας της νόσου.

Στην αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα η άσκηση αναψυχής 30 τουλάχιστον λεπτά την εβδομάδα βελτιώνει τον πόνο και την δυσκαμψία. Ασκήσεις ράχης για 5 ημέρες την εβδομάδα βελτιώνουν την κατάσταση υγείας, όπως αυτή μετρήυηκε με τον HAQ δείκτη ανικανότητας( HAQ Disability Index).Το μεγαλύτερο όφελος παρατηρήθηκε σε άτομα με πρώϊμη νόσο.

Σε ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο οι ασκήσεις ενδυνάμωσης και οι αερόβιες ασκήσεις δεν επιδείνωσαν τη δραστηριότητα της νόσου και συνοδεύτηκαν από μείωση της κόπωσης και βελτίωση της λειτουργικής κατάστασης, της μυϊκής ισχύος και της κατάστασης του καρδιαγγειακού συστήματος.

Βοηθητικά μέσα περιπατητικότητας:

Για την βελτίωση της βάδισης και την ελάττωση της μυΙκής αδυναμίας, του πόνου και της αστάθειας των κάτω άκρων συνιστώνται μπαστούνια, ειδικές βακτηρίες και περιπατητές. Τα χρησιμότερα μπαστούνια είναι αυτά που κατασκευάζονται από ξύλο ή αλουμίνιο. Πρέπει να μην είναι δαπανηρά, να είναι ελαφρά, να προσαρμόζονται εύκολα στο ανάστημα του ασθενούς, να έχουν άνετη λαβή και ευρεία με καουτσούκ βάση στήριξης. Το μήκος του μπαστουνιού πρέπει να επιλέγεται έτσι, ώστε να κρατιέται με τον αγκώνα σε κάμωη 30 μοιρών. Με τη χρήση μπαστουνιού ή βακτηρίας από το ένα μόνο πλάγιο του ασθενούς, μπορεί να μεταφερθεί ως το 25% της φυσιολογικής φόρτισης του σωματικού βάρους από την αδύναμη ή επώδυνη άρθρωση στο αντίθετο σκέλος. Με αμφίπλευρη στήριξη, ως το 100% του βάρους μπορεί να μεταφερθεί από το επώδυνο κάτω άκρο στα άνω άκρα.

Ένα μόνο μέσο στήριξης μεταφέρεται στο αντίθετο πλάγιο από αυτό του επώδυνου ποδός και χρησιμοποιείται προκειμένου να σηκώσει το βάρος στη διάρκεια, που το σώμα στηρίζεται στον αντίθετο(τον επώδυνα) άκρο πόδα. Μπαστούνια με πολλαπλή στήριξη προσφέρουν αυξημένη ασφάλεια σε άτομα με προσβολή της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας ή με προβλήματα ισορροπίας.

Για άτομα, που δεν πρέπει να φορτίζουν τον καρπό ή εμφανίζουν σημαντικές παραμορφώσεις στα άκρα χέρια, τα βοηθητικά μέσα πρέπει να προσαρμόζονται στο να διευκολύνουν αυτά τα προβλήματα με υποδοχή στήριξης στον αγκώνα, με κατάλληλα διαμορφωμένες λαβές και με ταινίες Velcro. Για την αποφυγή καταπόνησης του καρπού και της άκρας χειρός, πρέπει να προσαρμόζονται με τον αγκώνα σε κάμψη 90 μοιρών.

Βακτηρίες συνιστώνται για σοβαρότερα προβλήματα και προσφέρουν στήριξη, όταν χρησιμοποιούνται από αμφότερα τα πλάγια του σώματος του ασθενούς. Είναι χρησιμότερες στη μετεγχειρητική περίοδο και σε οξεία νόσο ή τραυματισμό, καθότι επιτρέπουν ελάχιστη ή καθόλου φόρτιση στο αδύναμο ή επώδυνο σκέλος. Πρέπει να προσαρμόζονται έτσι ώστε ν'αποφεύγεται πίεση στη μασχάλη. Οι ασθενείς πρέπει να καθοδηγούνται σχετικά με τον τρόπο, που τα άνω άκρα τους μπορούν να σηκώσουν σωστά το βάρος με τον καρπό και τον αγκώνα σε έκταση. Βακτηρίες με πλατφόρμα πρέπει να συνιστώνται σε άτομα με σημαντική αρθρίτιδα καρπού και άκρας χειρός που εμφανίζουν ενόχληση κατά τη χρήση των συνήθων βακτηριών.

Για άτομα που χρειάζονται μεγαλύτερη βοήθεια κατά την μετακίνησή τους , οι περιπατητήρες προσφέρουν μεγαλύτερη βάση στήριξης από οτι τα μπαστούνια και οι βακτηρίες. Είναι επίσης χρήσιμοι στη μετεγχειρητική περίοδο προκειμένουγια ηλικιωμένους ασθενείς με αστάθεια, καθώς και για ασθενείς που χρειάζονται μεγαλύτερη στήριξη για ισορροπία. Πρέπει να είναι ελαφροί για να ανασηκώνονται και να μετακινούνται εύκολα. Για άνεση και ασφάλεια μπορεί να χρησιμοποιηθούν τροχήλατα καθίσματα με τροχοπέδες.
Τα αναπηρικά αμαξίδια μπορούν να βελτιώσουν την ανεξαρτησία και την κοινωνική επαφή, όταν η κινητικότητα του ασθενούς περιορισθεί στο επίπεδο του σπιτιού του.
Ένα τροχήλατο αμαξίδιο μετακινούμενο με τα χέρια του ασθενούς συνιστάται σε άτομα με φυσιολογική λειτουργία των άνω άκρων και επαρκή ισχύ για την προώθησή του. Τροχήλατα αμαξίδια που μπορούν να προωθούνται με τη βοήθεια των μελών της οικογένειας του ασθενούς, μπορεί να συστηθούν στη μετεγχειρητική περίοδο, καθώς και για αδύναμους ηλικιωμένους ασθενείς, που δεν επιθυμούν να μετακινούνται μόνοι τους. Ηλεκτροκίνητα αμαξίδια πρέπει να συνιστώνται σε ασθενείς με μη ικανοποιητική λειτουργία άνω άκρων.

Βοηθητικά μέσα άνω άκρων:

Η συλληπτική ικανότητα και η ικανότητα σύλληψης σαν τσιμπίδα με τον αντίχειρα και τον δείκτη μπορεί να βελτιωθούν με τη χρήση κατάλληλων λαβών σε διάφορα εργαλεία, σκεύη μαγειρικής και λήψης τροφής ( μαχαίρια, πηρούνια, κουτάλια, κ.α.) Συσκευές ηλεκτροδοτούμενες, όπως ηλεκτρικά μαχαίρια και εργαλεία, μπορεί να αντικαταστήσουν τα συνήθη όργανα σε άτομα με μείωση της ικανότητας σύλληψης και μη ικανοποιητική ισχύ των άνω άκρων. Κατασκευές σύλληψης αντικειμένων μπορεί να χρησιμοποιηθούν προκειμένου οι ασθενείς να πιάσουν αντικείμενα από το δάπεδο και τα ράφια. Βούρτσες με μακριές λαβές, χτένες και σπόγγοι μπορούν να βοηθήσουν στην περιποίηση του σώματοςκαι την καθαριότητα της περιπρωκτικής περιοχής.

Την ένδυση μπορεί να διευκολύνουν υφασμάτινοι συνδέτες με ταινίες, ειδικές κουμπότρυπες, ρούχα και παπούτσια με Velcro για το κλείσιμό τους, παντελόνια με ελαστική μέση και πουλόβερ με αυχένα σε σχήμα V. Το φόρεμα των καλτσών και παπουτσιών διευκολύνεται με κατάλληλες μακράς λαβής κατασκευές, ενώ ράβδοι για την ένδυση μπορούν να φανούν χρήσιμοι σε ασθενείς με προσβολή της κινητικότητας των ώμων.

Η ασφάλεια και η άνεση στο χώρο του σπιτιού μπορούν να αξιολογηθούν στη διάρκεια επίσκεψης των φυσικοθεραπευτών και εργοθεραπευτών. Άτομα με προσβολή της κινητικότητας μπορεί να διευκολυνθούν με σκαλοπάτια του μισού ύψους από τα συνήθη, με πλάγια στηρίγματα( ράμπες) και χειρολαβές στην αρχή της σκάλας. Οι πόρτες θα πρέπει να έχουν τέτοιο πλάτος, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να περάσουν άνετα βαδίζοντας ή πάνω στα αναπηρικά αμαξίδια.

Η τοποθέτηση των επίπλων και το μέγεθος του δωματίου πρέπει να επιτρέπει την εύκολη μετακίνηση των ασθενών με βοηθητικά μέσα και με αναπηρικά αμαξίδια. Θα πρέπει να απομακρύνονται ηλεκτρικοί αγωγοί ( καλώδια κ.α.).
Για ασθενείς με προβλήματα σε γόνατα και ισχία το ύψος του καθίσματος μπορεί να αυξηθεί με προσθήκες κάτω από τους άκρους πόδες του ή με την τοποθέτηση μαξιλαριού πάχους 10 εκ., υψηλής πυκνότητας αφρώδους υλικού.
Τα ανυψωμένα καθίσματα στη λεκάνη της τουαλέτας διευκολύνουν το κάθισμα και σήκωμα από αυτήν. Εξαρτήματα από καουτσούκ στο λουτήρα και στη λεκάνη του μπάνιου βελτιώνουν την ικανότητα του ασθενούς να κάθεται και να ανασηκώνεται στηριζόμενος σ'αυτά και επίσης προλαμβάνουν τις πτώσεις.

Πλάγιες λαβές και στηρίγματα, καθώς και καθίσματα στη λεκάνη του μπάνιου θα πρέπει να χρησιμοποιούνται από άτομα με προβλήματα στην ισορροπία τους. Το πλύσιμο του σώματος διευκολύνει μια κατάλληλη λαβή στο πιστολάκι του νερού.

Ορθοτικές κατασκευές:

Οι νάρθηκες και οι κηδεμόνες μπορεί να βελτιώσουν τη σταθερότητα και να μειώσουν τον πόνο και τη φλεγμονή. Λόγω όμως του ότι περιορίζουν την κινητικότητα, συνιστάται μόνο η βραχυχρόνια εφαρμογή τους για τη διατήρηση της μυϊκής ισχύος. Νάρθηκες για τα άνω άκρα χρησιμοποιούνται συνήθως και απολαμβάνουν της γενικής αποδοχής των ασθενών και των ιατρών.

Διαμορφώσεις υποδημάτων:

Νόσος: ΡΑ/ΟΑ.
Παραμόρφωση: Βλαισός μεγάλος δάκτυλος με θυλακίτιδα.
Πρόβλημα: Πόνος, φλεγμονή.
Λύσεις: Ευρύ, μαλακό, βαθύ διαμέρισμα για το μεγάλο δάκτυλο, δερμάτινη ταινία έσω παρυφής.

Νόσος: ΡΑ.
Παραμόρφωση: Γαμψοδακτυλία μεγάλου δακτύλου.
Πρόβλημα: Π.ονος, ερυθρότητα, έλκη στη ραχιαία επιφάνεια δακτύλων.
Λύσεις: Βαθύ διαμέρισμα για το δάκτυλο, μαλακό δέρμα από πάνω, διάταση προς τα άνω, <<προσκεφάλαια>>,σανδάλια.

Νόσος: ΡΑ.
Παραμόρφωση: Βλαισότητα οπίσθιου τμήματος ποδός.
Πρόβλημα: Πόνος στο οπίσθιο τμήμα ποδός.
Λύσεις: Σφηνοειδής εντομή στην έσω παρυφή, καραβόπανο στα κορδόνια, στήριξη της ποδοκνημικής, ποδοκνημο-ποδικός κηδεμόνας.

Νόσος: ΡΑ.
Παραμόρφωση: Υπεξάρθρημα ΜΤΦ με δημιουργία τύλων.
Πρόβλημα: Μεταταρσαλγία.
Λύσεις: Ταινία στα μετατάρσια, <<μαξιλαράκι>> στα μετατάρσια, εσωτερικά πέλματα.

Νόσος: OA.
Παραμόρφωση: ΟΑ.
Πρόβλημα: Δύσκαμπτος μεγάλος δάκτυλος.
Πρόβλημα: Πόνος σε ΜΤΦ.
Λύσεις: Ταινία μεταταρσίων, άκαμπτη σόλα.

Αν και περιορίζουν τον πόνο και τη φλεγμονή, δεν υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν, ότι μπορούν να προλάβουν την ανάπτυξη παραμορφώσεων.
Οι νάρθηκες καρπού πιθανόν να ελαττώσουν τη λειτουργία της άκρας χειρός ( όπως αυτή εκτιμάται με τη βελτίωση της συλληπτικής του ικανότητας), την επιδεξιότητα των δακτύλων και της άκρας χειρός,, βραχυχρόνια τουλάχιστον.
Άτομα με σοβαρές παραμορφώσεις πιθανόν να χρειαστούν τη συμβουλευτική παρέμβαση ενός ειδικού για τις ορθοτικές κατασκευές ή ενός εργοθεραπευτή προκειμένου για τη χρήση των συνήθως κατασκευαζομένων ορθοτικών κατασκευών.
Νάρθηκες που ακινητοποιούν τον καρπό σε θέση ουδέτερη, με έκταση 20-30 μοιρών άκρας χειρός ως προς τον καρπό, χρησιμοποιούνται στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα. Για ευλύγιστες παραμορφώσεις τύπου λαιμού κύκνου των δακτύλων, νάρθηκες με την μορφή δακτυλιδιού διευκολύνουν την ισχύ σύλληψης σαν τσιμπίδα και την ακρίβεια των κινήσεων, τοποθετώντας την εγγύς μεσοφαλαγγική άρθρωση σε ελαφρά κάμψη και περισσότερο λειτουργική θέση.
Οι σε σχήμα δαχτυλιδιού νάρθηκες δεν είναι αποτελεσματικοί σε παραμορφώσεις, που δεν μπορούν να αναταθούν με τις χείρες του εξεταστή, και δεν υπάρχουν μελέτες που να στηρίζουν την παρατεταμένη χρήση τους στην πρόληψη της ανάπτυξης τέτοιων παραμορφώσεων. Οι νάρθηκες αυτοί μπορεί να κατασκευαστούν από ασήμι για να είναι κομψοί και να γίνονται περισσότερο αποδεκτοί από τους ασθενείς.
Ο νάρθηκας ακινητοποίησης της καρπομετακάρπιας άρθρωσης (ΚΜΚ) άρθρωσης του αντίχειρα ελαττώνει τον πόνο σε ασθενείς με εκφυλλιστική αρθροπάθεια της άρθρωσης αυτής στις περιόδους εξάρσεων πόνου στη βάση του αντίχειρα. Παρεμποδίζουν όμως δραστηριότητες που αυξάνουν τη φόρτιση της ΚΜΚ άρθρωσης, όπως κατά τη σύλληψη σαν τσιμπίδα του αντίχειρα με το δείκτη. Στις στρατηγικές μείωσης τέτοιων φορτίσεων συμπεριλαμβάνεται η χρήση αυξημένου μεγέθους μολυβιών και στυλό με λαβή από καουτσούκ ή αφρώδες υλικό και ελαφρές λαβές αντικειμένων γραφής. Για την ακινητοποίηση μπορεί να χρησιμοποιηθούν εκμαγεία από υάλινες ίνες ή από θερμοπλαστικό υλικό. Αν η κινητοποίηση αυτή οδηγήσει σε μείωση του πόνου, τότε μια περισσότερο δαπανηρή. σταθερή ορθοτική κατασκευή ( κηδεμόνας) ή μια χειρουργική αρθρόδεση μπορούν ίσως να ελαττώσουν τον πόνο και να βελτιώσουν τη λειτουργία.

Ορθοτικές κατασκευές κάτω άκρων:

Τους απλούστερους κηδεμόνες για περιορισμό του εύρους κίνησης και μείωση του πόνου στα κάτω άκρα αποτελούν οι ελαστικοί επίδεσμοι, οι ελαστικοί ή από νεοπρένιο νάρθηκες και η περίδεση. Πολλοί ασθενείς με ΟΑ γονάτων ανακουφίζονται και βελτιώνουν τη λειτουργία των ποδών τους χρησιμοποιώντας νάρθηκες, που ελαττώνουν το εύρος κίνησής τους. Για άτομα με αρθρίτιδα της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης και ανώμαλη κίνηση της επιγονατίδας, η περίδεση του γόνατος βελτιώνει την κίνηση αυτή και ελαττώνει τον πόνο του γόνατος κατά 25% συγκριτικά με ομάδα μαρτύρων.Για άτομα με εκσεσημασμένη μυϊκή αδυναμία και παραμορφώσεις, μπορεί να προσφέρει η συμβουλευτική παρέμβαση ενός ειδικού στις ορθοτικές κατασκευές ή ενός ορθοπεδικού χειρουργού με εκπαίδευση στην εμβιομηχανική.
Περισσότερο εκτεταμένες ακινητοποιήσεις με αναλόγου μεγέθους κηδεμόνες κοστίζουν αρκετά και δεν γίνονται εύκολα ανεκτοί από τους ασθενείς.

Υποδήματα:

Ο πόνος και οι παραμορφώσεις του άκρου ποδός είναι μια συνήθης κατάσταση στη ΡΑ και στην ΟΑ. Πολλά τέτοια προβλήματα μπορεί να αντιμετωπιστούν επαρκώς με προσεκτική διαμόρφωση των υποδημάτων.

Διαταραχή: ΡΑ.
Παραμόρφωση: εύκαμπτη παραμόρφωση λαιμού κύκνου σε δάκτυλα.
Πρόβλημα: κανένα, ήχος κλικ σε κάμψη, κοσμητικό ως προς την εμφάνιση.
Λύσεις: δακτυλιοειδείς νάρθηκες( σταθεροποιούν την ΕΦΦ σε κάμψη).

Διαταραχή: Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα.
Παραμόρφωση: ουδεμία.
Πρόβλημα: νυκτερινός πόνος, δυσαισθησίες.
Λύσεις: νάρθηκας καρπού σε έκταση 20-30 μοίρες.

Διαταραχή: ΟΑ ΚΜΚ αντίχειρα.
Παραμόρφωση: ουδεμία ή τετραγωνισμός παλάμης.
Πρόβλημα: τοπικός πόνος κατά την προσπάθεια σύλληψης.
Λύσεις: νάρθηκας ακινητοποίησης του αντίχειρα, σπειροειδής επίδεσμος αντίχειρα.

Διαταραχή: ΡΑ.
Παραμόρφωση: ουδεμία.
Πρόβλημα: πόνος και φλεγμονή καρπού, ΜΚΦ και ΕΦΦ αρθρώσεων.
Λύσεις: νάρθηκας ακινητοποίησης χειρός ( θέση ακινητοποίησης από τον καρπό προς τις ΑΦΦ αρθρώσεις).

Διαταραχή: Σφυροδακτυλία.
Παραμόρφωση: κάμψη ΑΦΦ αρθρώσεων.
Πρόβλημα: ουδέν.
Λύσεις: νάρθηκας σταθεροποίησης ΑΦΦ αρθρώσεων σε υπερέκταση 20 μοιρών.

Το άνω τμήμα τους πρέπει να είναι μαλακό και να έχουν άνετο χώρο για τα δάκτυλα που εμφανίζουν παραμορφώσεις, μέτρα που μπορούν να προλάβουν τη σχάση, την τριβή και τον μωλωπισμό του δέρματος του άκρου ποδός.
Πολλοί ασθενείς με ΡΑ εμφανίζουν πόνο στα πέλματα, ιδιαίτερα στις περιοχές των μεταταρσίων. Συνήθης είναι η εμφάνιση πληκτροδακτυλίας του μεγάλου δακτύλου, πτώσης των κεφαλών των μετακαρπίων με πρόσθια παρεκτόπιση του λιπώδους σώματος, παραμορφώσεις, που μπορεί να προκαλέσουν μεταταρσαλγία με τη δημιουργία τύλων και σχάσεων του δέρματος. Τα προβλήματα αυτά μπορεί να αποφευχθούν χρησιμοποιώντας προθέσεις, <<μαξιλαράκια>> στις κεφαλές των μεταταρσίων στο εσωτερικό πέλμα των υποδημάτων ή εξωτερική προσθήκη ταινίας εγγύς των κεφαλών των μεταταρσίων. Προθέσεις (<<πάτοι>>) από υψηλής πυκνότητας πολυπροπυλένιο, που διατίθεται στην αγορά, πιθανόν να αποτελέσουν ικανοποιητική θεραπεία της μεταταρσαλγίας και των επώδυνων οστικών προεξοχών. Σε επίμονα συμπτώματα, οι ασθενείς πρέπει να παραπέμπονται σε έναν ειδικό στις ορθοτικές κατασκευές για την επιλογή των καταλληλότερων προθέσεων, που διατίθενται στην αγορά για υποδήματα ή στην κατασκευή ειδικών με θερμοπλαστικό υλικό υποδημάτων. Η χρήση σανδαλιών και προθέσεων από θερμοπλαστικό υλικό μπορεί να προσφέρει στην ανώδυνη μετακίνηση του ασθενούς.

Επαγγελματική αποκατάσταση και ανικανότητα:

Οι παθήσεις του μυοσκελετικού αποτελούν κυρίαρχες αιτίε ανικανότητας και απουσίας από την εργασία στις ΗΠΑ. Η ΡΑ συνδυάζεται με υψηλή συχνότητα ανικανότητας., καθότι το ένα τρίτο των ατόμων, που εργάζονται και ανέπτυξαν ΡΑ, αδυνατεί πλέον να εργασθεί μετά πέντα χρόνια. Τρία χρόνια μετά τη διάγνωση συστηματικού ερυθηματώδους λύκου, το 40% των ασθενών δεν μπορούν πλέον να εργασθούν. Ένας από τους στόχους της αποκατάστασης αποτελεί η διατήρηση της επαγγελματικής απασχόλησης των ασθενών. Η επίτευξη του στόχου αυτού απαιτεί τροποποίηση των συνθηκών εργασίας, επανεκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση. Μεταξύ των ατόμων με αρθρίτιδα και διαταραχές του μυοσκελετικού το 71% αυτών, που αποδέχονται την επαγγελματική αποκατάσταση, επιστρέφουν στην εργασία.

Οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις για την ανικανότητα αποτελούν το κύριο εμπόδιο για ικανοποιητική επαγγελματική αποκατάσταση. Μεταξύ των ατόμων με ΡΑ, η υψηλού επιπέδου ένταση του πόνου, η μεγαλύτερη ηλικία και το χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης αποτελούν εμπόδια για επαναπροσδιορισμό της επαγγελματικής απασχόλησης. Για άτομα με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, η αποζημίωση από τον ασφαλιστικό φορέα Medicaid στις ΗΠΑ, η απουσία ιατρικής ασφαλιστικής κάλυψης, η απασχόληση σε επαγγέλματα, που απαιτούν έντονη σωματική προσπάθεια, το επίπεδο φτώχειας και η μεγαλύτερη δραστηριότητα της νόσου, αποτελούν προγνωστικούς παράγοντες πρώιμης ανικανότητας για εργασία. Η φυλή, το φύλο, η συνολική προσβολή των οργάνων και η διάρκεια της νόσου δεν μπορούν να προβλέψουν την εμφάνιση ανικανότητας για εργασία.

Ο φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης (Social Security Administration) διαχειρίζεται το ομοιόμορφα διαμορφωμένο πρόγραμμα ανικανότητας σ'ολόκληρη την έκταση των ΗΠΑ. Υπάρχουν δύο προγράμματα από τα οποία μπορούν να επιλέξουν οι ασθενείς: το Social Security Insurance (SSI) και το Social Security Disability Insurance (SSDI). Για το SSDI οι ασθενείς πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις του καθορισμού της ανικανότητας και να έχουν αποζημιωθεί από το σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης με απαιτούμενο χρόνο συνήθως 40 τρίμηνα. Για την επιλογή του SSI οι ασθενείς πρέπει να εμφανίζουν ανικανότητα και μειωμένα εισοδήματα, αλλά δεν υπάρχει απαίτηση για εργασία. Στο πλαίσιο του συστήματος η ανικανότητα καθορίζεται με νόμο και σημαίνει βασικά αδυναμία εκτέλεσης οποιουδήποτε τύπου εργασίας, ανεξάρτητα από το προηγούμενο επάγγελμα ή την επαγγελματική εμπειρία. Ως ανικανότητα ορίζεται η << αδυναμία ενασχόλησης σε οποιαδήποτε δραστηριότητα κατά τρόπο επιτυχή λόγω μιας ( ή περισσότερων) ιατρικά προσδιορίσιμης σωματικής ή διανοητικής προσβολής, που αναμένεται να οδηγήσει σε θάνατο ή έχει διαρκέσει ή αναμένεται να διαρκέσει για συνεχή περίοδο 12 τουλάχιστον μηνών.

Μόλις ληφθεί η απόφαση για αίτημα αντιμετώπισης της ανικανότητας, πρέπει να αποστέλλεται στα γραφεία του φορέα μια μακροπρόθεσμη και τεκμηριωμένη πληροφόρηση, που να δείχνει την επίδραση της νόσου στη διαταραχή της λειτπυργικής ικανότητας και την ικανότητα για εργασία. Για την κάλυψη από το σύστημα οι ασθενείς συμπληρώνουν έντυπα στα κατά τόπους γραφεία του φορέα. Η αίτηση εποπτεύεται έτσι ώστε να βεβαιούται ότι ο ασθενής πληρεί τους όρους που καθορίζονται για τον ορισμό της ανικανότητας. Αν αυτό δεν συμβεί, τότε απαιτείται επιπρόσθετη πληροφόρηση από τον ασθενή και τον ιατρό του. Πιθανόν να απαιτηθεί εξέταση από άμπειρο κλινικό γιατρό ή ψυχολόγο, που αμείβεται από τον φορέα. Αν και πάλι δεν ικανοποιούνται οι όροι, τότε ο ασθενής μπορεί να καταφύγει σε δικαστική ακρόαση, όπου πρέπει να απαντήσει πώς η ρευματική του νόσος επηρεάζει τον τρόπο ζωής και την ικανότητά του για εργασία. Μπορεί να προσκομίσει επιπρόσθετη ιατρική πληροφορία, να καλέσει μάρτυρες και δικηγόρο που θα του ερμηνεύσει τις νομικές πλευρές της ανικανότητας. Όταν θεωρηθεί ότι πληρεί τους όρους, τότε η αποζημίωση καθορίζεται με νόμο. Επιπροσθέτως των μηνιαίων αποζημιώσεων, τα άτομα που απολαμβάνουν SSI καλύπτονται άμεσα από το Medicaid. Τα άτομα που απολαμβάνουν SSDI καλύπτονται από το Medicare μετά διετία.